Keten (Latince Linum usitatissimum), Ketengiller
familyasından keten cinsinin en yaygın türüdür. Haziran-Ağustos ayları arasında
ipek gibi, mavimsi veya sarı renkli çiçekler açan bir bitkidir.
15-60 cm boylanabilir. Tohumu ve lifi için yetiştirilen
doğal ve kültür formu bulunur. Yaprakları sapsız, grimsi-yeşil renkli, dik veya
yatık gövde üzerinde sıralanmışlardır. Ketenin kimyasal yapısında; %80 selüloz,
%3 pektin, %10 su bulunur.
Tohumları %40-45 yağ içeririr ve yağ eldesinde kullanılır.
Bu yağ, omega 3 yağ asitleri bakımından zengindir. "Bezir yağı"
olarak bilinen bu yağ boyacılıkta kullanılır. Yağı alınan tohumlar hayvan yemi
olarak kullanılır.
Keten her çeşit toprakta yetişebilir. Lif ketenleri nemli
havayı, yağ ketenleri ise güneşli havayı sever. Anadolu'da keten yazlık ve
güzlük olarak ekilmektedir. Kışlık ketenler Ağustos-Eylül, yazlık ketenler ise
Mart ve Nisan aylarında ekilir. Lif ketenlerinin uzun boylu olanları makbuldür
ve gübreli toprakta yetişir. Yağ ketenleri, iyice olgunlaştıktan sonra
toplandığı halde, lif ketenleri olgunlaşmadan toplanır. Keten tohumları
kapsülden dövülerek çıkarılır ve elenerek temizlenir. Gövdeler iyice ezilerek
içinden lifleri çıkarılır. Demet haline getirilerek havuzlara daldırılır. Bir
müddet bekletildikten sonra çıkarılıp kurutulur. Taraklardan geçirilerek
düzeltilir ve yumaklar halinde hazırlanır.
 |
| Keten Tarlası (Belçika) |
Keten en eski kültür bitkilerindendir. Mısır'da MÖ 4.
yüzyılda keten yetiştirildiği, mabetler ve mezarlar üzerine yapılan resimlerden
anlaşılmıştır. Keten, 4000-5000 yıldan beri Yakın Doğu ve Akdeniz bölgelerinde
lifi ve tohumları için yetiştirilmekte; dünyanın çok yerinde üretilmektedir.
Dünya'da keten üretiminde ilk sırayı Rusya ve ikinci sırayı Polonya alır
[kaynak belirtilmeli]. Memleketimizde bazı keten türleri tabii olarak yetişir.
Türkiye'de yetiştiği yerler, Batı ve İç Anadolu ve Karadeniz'de fazla olmak
üzere Anadolu'nun çoğu yeridir.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder